Φυτοθεραπεία για το
σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών

Ένα ποσοστό 5-7% των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας υποφέρουν από το Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (ΣΠΩ). Οι γυναίκες αυτές παραπονιούνται για διαταραχές του μηνιαίου κύκλου - λιγότερο συχνή ή και καθόλου περίοδος - υπερτρίχωση, ακμή, δυσκολία να μείνουν έγκυες ή συχνές αποβολές, αύξηση βάρους ή δυσκολία να χάσουν βάρος ή συνδυασμούς των παραπάνω. Το υπερηχογράφημα της κοιλιάς συνήθως έχει δείξει πολλαπλές μικρές κύστεις στις ωοθήκες, ενώ η ορμονικές εξετάσεις αίματος συχνά αποκαλύπτουν αυξημένα επίπεδα ή δραστηριότητα ανδρικών ορμονών (τεστοστερόνη και άλλα ανδρογόνα), χαμηλή προγεστερόνη και υψηλή LH (ορμόνη της υπόφυσης που ρυθμίζει τις ωοθήκες). Το ΣΠΩ είναι δυνατό να προκαλέσει, σε μακροχρόνια βάση και πέρα από τα σοβαρά προβλήματα γονιμότητας, αυξημένο σάκχαρο και λιπίδια του αίματος και υπέρταση. Οι θεραπείες που είναι διαθέσιμες είναι πολλές, αν και αυτό συνήθως συνεπάγεται ότι δεν υπάρχει μία και πολύ αποτελεσματική! Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η καλή διατροφή και η άσκηση βοηθούν σημαντικά. Επιπλέον, υπάρχουν φάρμακα - συνήθως χάπια - που βοηθούν στην αποκατάσταση της ορμονικής ισορροπίας του σώματος. Η πρόσφατη γνώση ότι το ΣΠΩ έχει στενή σχέση με την ινσουλίνη και το σάκχαρο αίματος έχει οδηγήσει σε προσπάθειες αντιμετώπισής του με φάρμακα που θεραπεύουν το σακχαρώδη διαβήτη.

Η βοτανοθεραπεία χρησιμοποιείται από τα αρχαία χρόνια στη θεραπεία χρόνιων παθήσεων. Ακόμα και στις μέρες μας, περίπου 1 στα 3 φάρμακα παράγονται από την επεξεργασία φυτών. Τα βότανα έχουν πολλά πλεονεκτήματα:
· Τα περισσότερα είναι σχετικά μή τοξικά για τον ανθρώπινο οργανισμό και συνεπώς δυνητικά πολύ ασφαλή.
· Βοηθούν στην αποκατάσταση της ισορροπίας διαφόρων οργάνων και συστημάτων, όταν αυτά έχουν απορυθμιστεί από κάποια πάθηση.
· Αυξάνουν την αντίσταση του οργανισμού ενάντια σε ξένες «εισβολές».
· Δρουν λιγότερο ειδικά - άρα έχουν μεγαλύτερο φάσμα - από τα κλασικά φάρμακα.

Θεραπευτικά φυτά και Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών
Οι περισσότερες γυναίκες με ΣΠΩ δεν επιθυμούν να παίρνουν φάρμακα σε χρόνια βάση εάν μπορούν να το αποφύγουν. Κάποιες επιθυμούν να διακόψουν το φάρμακο που παίρνουν για μήνες ή και χρόνια, αλλά φοβούνται μήπως τα προβλήματα επανέλθουν δριμύτερα. Άλλες ίσως ήδη δοκίμασαν κάποιο κλασικό φάρμακο και δεν είδαν το επιθυμητό αποτέλεσμα ή υπέφεραν από παρενέργειες. Η φυτοθεραπεία ακούγεται ιδιαίτερα ελκυστική όταν η διατροφή και η άσκηση δεν είναι αρκετές - ή δεν γίνονται επιμελώς - και χρειάζεται μία μικρή «βοήθεια». Λόγω του ευρέος φάσματος που διαθέτουν, τα βότανα συχνά προσφέρουν μία πιο ολιστική θεραπευτική προσέγγιση.

Τα φυτικά, όπως και τα κλασικά φάρμακα, εστιάζουν σε κάποια από τα επιμέρους προβλήματα του ΣΠΩ, όπως τις ανωμαλίες περιόδου, την ανεπιθύμητη τριχοφυΐα, τη υπογονιμότητα, την αντοχή στην ινσουλίνη και το σωματικό βάρος. Παρόλα αυτά, δεν είναι σπάνιο κάποιο βότανο να δρα ευεργετικά σε παραπάνω από μία εκδηλώσεις του συνδρόμου. Παρακάτω, αναφέρονται κάποια από από τα φυτικά προϊόντα που βοηθούν κατά του ΣΠΩ και αναλύονται οι ευεργετικές τους ιδιότητες:

Vitex Agnus-Castus (Λυγαριά)
Οι ευεργετικές ιδιότητες της λυγαριάς στο γεννητικό σύστημα της γυναίκας είναι γνωστές από την εποχή του Ιπποκράτη. Βοηθά στην αποκατάσταση της ορμονικής ισορροπίας, ιδιαίτερα σε γυναίκες με πολλά οιστρογόνα και λιγότερη προγεστερόνη. Οι γυναίκες με ΣΠΩ που δεν κάνουν συχνά ωορρηξία, έχουν σχετική έλλειψη προγεστερόνης και υπερβολική δράση οιστρογόνων, άρα ενδέχεται να ανταποκριθούν θετικά στη χρήση λυγαριάς. Έχει χρησιμοποιηθεί με επιτυχία στη επαναφορά της περιόδου και τη βελτίωση της γονιμότητας όταν αυτή οφείλεται σε ορμονικά αίτια. Επιπλέον, η λυγαριά μπορεί να βοηθήσει στην ανεπάρκεια του ωχρού σωματίου, της πληγής δηλαδή που παραμένει παροδικά στην ωοθήκη μετά από την ωορρηξία και που παράγει προγεστερόνη. Ως γνωστό αφροδισιακό, υπόσχεται καλύτερο σεξ μαζί με βελτιωμένη γονιμότητα!

Saw Palmetto
Έχει δράση κατά των ανδρικών ορμονών. Ενώ στους άντρες χρησιμοποιείται για την υπερτροφία του προστάτη, έχει επίσης ευεργετική δράση σε γυναίκες με πολλά ανδρογόνα, όπως στο ΣΠΩ. Μπορεί να βοηθήσει κατά της ανεπιθύμητης τριχοφυΐας, της ακμής και της τριχόπτωσης του κεφαλιού. Επειδή μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση του βάρους, δεν είναι κατάλληλο για τις γυναίκες με ΣΠΩ που θέλουν να χάσουν μερικά ανεπιθύμητα κιλά.

Holy Basil
Έχει κι αυτό δράση κατά των ανδρογόνων, σε συνδυασμό με χαλαρωτικές ιδιότητες. Το βότανο αυτό μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμο για γυναίκες με ΣΠΩ, γιατί έχει βρεθεί ότι μειώνει το σάκχαρο πριν και μετά το φαγητό αλλά και τα λιπίδια του αίματος.

Fenugreek (Τριγονέλλα)
Είναι ισχυρό αντι-ανδρογόνο, με ευεργετική επίδραση κατά της χοληστερόλης, του σακχάρου και διαφόρων φλεγμονών.

Liquorice (Γλυκόριζα)
Λειτουργεί κατά των ανδρογόνων, και συνεπώς βελτιώνει την ακμή και μειώνει την ανεπιθύμητη τριχοφυΐα. Αποκαθιστά την καλή λειτουργία των επινεφριδίων, που συχνά συμμετέχουν στην ορμονική διαταραχή του ΣΠΩ. Μπορεί να επαναφέρει την LH στα φυσιολογικά επίπεδα. Η μακροχρόνια χορήγηση μπορεί να προκαλέσει κατακράτηση νερού και υψηλή πίεση και αυτό περιορίζει την χρήση του σε κάποιες γυναίκες με ΣΠΩ.

Shatavari
Στα ινδικά σημαίνει «η γυναίκα που έχει χίλιους άντρες» και θεωρείται αναζωογονητικό των γυναικείων γεννητικών οργάνων. Χρησιμοποιείται ευρέως στη θεραπεία της υπογονιμότητας, των αποβολών και της μειωμένης ερωτικής επιθυμίας. Επίσης, έχει ευεργετική δράση σε άλλα όργανα, όπως τους πνεύμονες, το στομάχι και τις αρθρώσεις.

St John's Wort
Χωρίς να έχει ειδική δράση κατά του ΣΠΩ, θεωρείται το καλύτερο φυτικό αντικαταθλιπτικό. Τα προβλήματα που συνοδεύουν το ΣΠΩ συχνά επιβαρύνουν την ψυχολογία της γυναίκας και μπορεί να οδηγήσουν σε αίσθημα χαμηλής αυτοεκτίμησης ή ακόμα και κάποιο βαθμό κατάθλιψης. Το St John's Wort θεραπεύει την ήπια και μέτρια κατάθλιψη, και έτσι μπορεί να αποφευχθεί η χρήση κάποιου κλασικού αντικαταθλιπτικού φαρμάκου. Θέλει προσοχή στο ότι μπορεί να κάνει το δέρμα πιο ευαίσθητο στην ηλιακή ακτινοβολία.

Η συμβολή του ειδικού
Αφού τα φυτικά προϊόντα περιέχουν μία ή περισσότερες δραστικές ουσίες, δεν εξαιρούνται από προβλήματα που έχουν και τα παραδοσιακά φάρμακα - αν και αυτό φαίνεται ότι ισχύει σε μικρότερο βαθμό. Μπορεί να χρειαστεί η συμβουλή του ειδικού:
· στην επιλογή της πιο κατάλληλης ουσίας ή συνδυασμού ουσιών για την εκάστοτε γυναίκα με ΣΠΩ. Άλλα βότανα θα βοηθήσουν μία γυναίκα που κυνηγάει τη γονιμότητα, κι άλλα αυτήν που υποφέρει από ακμή.

· στη ρύθμιση της δοσολογίας. Αυτή εξαρτάται από το μέγεθος του προβλήματος, την ύπαρξη άλλων προβλημάτων υγείας και τους εκάστοτε συνδυασμούς ουσιών που πρόκειται να χρησιμοποιηθούν. Κάποια βότανα είναι πιο τοξικά από άλλα και χρειάζεται μεγάλη προσοχή στη επιλογή της σωστής δόσης.
· στην επιλογή της διάρκειας θεραπείας. Όπως και με τα κλασικά φάρμακα, κάποια φυτικά μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνο για μικρά χρονικά διαστήματα πχ. 2 - 3 εβδομάδες.
· σχετικά με την καταλληλότητα ενός βοτάνου στην εγκυμοσύνη. Οι γυναίκες με ΣΠΩ δεν έχουν τακτική περίοδο και μπορεί να μη καταλάβουν νωρίς ότι είναι έγκυες. Κάποια προϊόντα είναι ασφαλή, κάποια πρέπει να χρησιμοποιούνται με προσοχή και άλλα μπορεί να βλάψουν μία πολύτιμη εγκυμοσύνη!
· στην έγκυρη ενημέρωση και προσφορά επαγγελματικής εμπειρίας σε ένα τύπο εναλλακτικής θεραπείας που δεν είναι ακόμα εδραιωμένος στον ελληνικό χώρο.